Van kruipruimte naar kelder: wat komt er bij het uitgraven kijken?

Extra ruimte creëren zonder de woning uit te bouwen klinkt aantrekkelijk. Daarom wordt bij woningen met een kruipruimte soms gekeken naar de mogelijkheid om de ruimte onder de begane grond uit te graven tot kelder.

In theorie benut je daarmee een gedeelte van de woning dat nu nauwelijks bruikbaar is. In de praktijk gaat het echter om veel meer dan alleen zand of grond verwijderen.

Een kruipruimte enkele tientallen centimeters verdiepen om meer werkhoogte te krijgen is al een ingreep waarbij rekening moet worden gehouden met de fundering. Wil je uiteindelijk voldoende hoogte creëren om de ruimte daadwerkelijk als kelder te gebruiken, dan wordt het project aanzienlijk groter.

De constructie, grondwaterstand, waterdichting, ventilatie en afvoer van het uitgegraven materiaal spelen dan allemaal een rol. In dit blog bespreken we de diverse aspecten van het project van een kruipruimte uitgraven tot kelder.

Bepaal eerst waarvoor je de nieuwe kelder wilt gebruiken

Voordat er naar de uitvoering wordt gekeken, is het verstandig om duidelijk te hebben wat je met de toekomstige kelder wilt doen. Een technische ruimte stelt andere eisen dan een kelder waarin je spullen wilt opslaan. Wil je er een volwaardige verblijfsruimte van maken, dan komen daar weer andere bouwkundige eisen bij kijken.

Het gewenste gebruik bepaalt onder andere hoeveel vrije hoogte nodig is en hoe de ruimte moet worden afgewerkt. Ook zaken zoals ventilatie, verlichting, bereikbaarheid en vochtbeheersing hangen daarmee samen. Daardoor kan de benodigde uitgraving per woning sterk verschillen.

Het is daarom niet verstandig om eerst zoveel mogelijk grond te verwijderen en daarna pas te bedenken hoe de ruimte wordt ingericht. Bij een kelderproject moet de uiteindelijke functie vanaf het begin onderdeel zijn van het plan.

De fundering bepaalt hoeveel ruimte er onder de woning kan ontstaan

De belangrijkste technische vraag is of de bestaande woning het uitgraven toelaat. De fundering draagt de woning en staat in verbinding met de bodem eromheen. Wanneer je de bodem van de kruipruimte sterk verlaagt, kan een groter deel van de fundering bloot komen te liggen.

Je mag de grond naast of onder de fundering daarom niet zomaar verwijderen. Gebeurt dat zonder constructief plan, dan kan de ondersteuning van de woning worden aangetast. In het slechtste geval kan dat leiden tot verzakking, scheurvorming of andere constructieve schade.

Bij het uitgraven van een kruipruimte tot kelder is advies van een constructeur daarom belangrijk. De constructeur kan de bestaande fundering beoordelen en bepalen hoe het uitgraven verantwoord kan worden uitgevoerd. Soms zijn aanvullende constructieve maatregelen nodig voordat de gewenste kelderdiepte kan worden bereikt.

Een kelder vraagt veel meer diepte dan een gewone kruipruimte

Bij het uitdiepen van een kruipruimte voor bijvoorbeeld leidingwerk kan een beperkte verlaging van de bodem al voldoende zijn. Voor een kelder ligt dat anders. Je wilt immers een ruimte creëren waarin je kunt staan en bewegen. Daardoor moet meestal een veel grotere hoeveelheid grond worden verwijderd.

Dat verschil heeft gevolgen voor vrijwel ieder onderdeel van het project. Er komt meer materiaal vrij, de werkzaamheden duren langer en de constructieve invloed is groter. Ook neemt de kans toe dat je tijdens het uitgraven dichterbij of zelfs onder het grondwaterniveau terechtkomt.

Juist daarom moet vooraf worden berekend hoeveel diepte werkelijk nodig is. Daarbij moet niet alleen naar de uiteindelijke vrije hoogte worden gekeken, maar ook naar de ruimte die nodig is voor een nieuwe keldervloer en eventuele andere bouwkundige lagen.

Grondwater kan een belangrijke factor worden

Een kruipruimte die nu grotendeels droog is, hoeft na een forse verdieping niet automatisch droog te blijven. Door de bodem te verlagen kom je dichter bij het grondwater. Wanneer de nieuwe keldervloer onder de plaatselijke grondwaterstand komt te liggen, moet daar in het ontwerp rekening mee worden gehouden.

Het uitgraven zelf verlaagt de grondwaterstand namelijk niet. Je creëert alleen een diepere ruimte. Zonder passende bouwkundige maatregelen kan grondwater daardoor juist een groter aandachtspunt worden dan in de oorspronkelijke kruipruimte.

Voor een bruikbare kelder is een goede vocht- en waterdichting daarom belangrijk. Welke oplossing nodig is, hangt af van de bodem, grondwaterdruk en gekozen kelderconstructie. Dit onderdeel hoort bij het bouwkundige ontwerp en moet dus al vóór het graafwerk worden meegenomen.

Ook de toegang tot de toekomstige kelder moet worden ontworpen

Een bestaande kruipruimte bereik je meestal via een klein kruipluik. Voor een kelder is dat uiteraard niet voldoende. Er moet een praktische en veilige toegang komen, bijvoorbeeld in de vorm van een trap.

Daarvoor is ruimte nodig in de woning en mogelijk ook een aanpassing aan de bestaande vloerconstructie. De plek van de trap heeft bovendien invloed op de indeling van zowel de begane grond als de kelder. Dit laat zien waarom het uitgraven niet als losstaande grondklus kan worden gezien.

Ook leidingen, riolering en andere installaties kunnen door de toekomstige kelder lopen. Mogelijk moeten deze worden verlegd voordat de ruimte verder kan worden verdiept of afgewerkt.

Hoe krijg je grote hoeveelheden grond uit een lage kruipruimte?

Een praktische uitdaging bij het maken van een kelder is de hoeveelheid grond die onder de woning vandaan moet. Handmatig uitgraven betekent dat het materiaal in een zeer beperkte werkruimte moet worden losgemaakt en vervolgens naar buiten moet worden gebracht. Bij een volledige kelder gaat het al snel om een grote hoeveelheid zand of grond.

Zuigtechniek kan het verwijderen van los materiaal aanzienlijk praktischer maken. Hierbij wordt een zuigslang naar de kruipruimte gebracht. Het zand of de grond wordt opgezogen en via de slang naar de zuigwagen getransporteerd. Het materiaal hoeft daardoor niet steeds met emmers of kruiwagens door de woning te worden afgevoerd.

De slang kan bovendien over een grotere afstand worden ingezet. Dat is handig wanneer een woning niet direct bereikbaar is voor zwaar materieel of wanneer het kruipluik zich op enige afstand van de plek bevindt waar de zuigwagen kan staan.

Zuigtechniek wordt ingezet door specialistische partijen, zoals Methorst Zuigtechniek. Laat je vooraf informeren over de omvang van de klus en vraag een offerte aan. Zand zuigen om van je kruipruimte een kelder te maken, kost al een paar duizend euro.

Wat moet je vooraf laten onderzoeken?

Omdat het uitgraven tot kelder meerdere onderdelen van de woning raakt, begint een goed project met onderzoek. Hoe uitgebreider de verbouwing, hoe belangrijker het is dat de uitgangssituatie duidelijk is.

Denk vooraf in ieder geval aan de volgende punten:

• Laat de bestaande fundering beoordelen en bepaal welke constructieve maatregelen nodig zijn voordat er diep wordt uitgegraven.
• Breng de grondwaterstand en bodemgesteldheid in beeld, zodat duidelijk is met welke omstandigheden de nieuwe kelder te maken krijgt.
• Bekijk waar kabels, waterleidingen, rioolbuizen en andere installaties lopen en bepaal of deze moeten worden verlegd.
• Bepaal hoe de kelder toegankelijk wordt en welke aanpassingen daarvoor aan de bestaande vloer nodig zijn.
• Ga na welke bouwkundige maatregelen nodig zijn om de kelder droog, bruikbaar en voldoende geventileerd te maken.
• Informeer bij de gemeente welke regels en eventuele vergunningen voor de geplande verbouwing gelden.

Een goede voorbereiding bepaalt of de extra ruimte haalbaar is

Niet iedere kruipruimte kan op dezelfde manier worden omgebouwd tot kelder. Bij de ene woning kan de bestaande fundering relatief gunstig zijn, terwijl bij een andere woning omvangrijke constructieve aanpassingen nodig zijn. Ook een hoge grondwaterstand kan het plan complexer maken.

Laat daarom eerst onderzoeken wat er technisch mogelijk is voordat je de hoeveelheid uit te graven grond of de uitvoering gaat plannen. Pas wanneer de gewenste kelderdiepte, constructieve aanpak en waterhuishouding duidelijk zijn, kan worden bepaald hoe het materiaal het beste uit de kruipruimte wordt verwijderd.

Een ongebruikte kruipruimte ombouwen tot kelder kan waardevolle extra ruimte opleveren, maar onder een bestaande woning is iedere centimeter uitgraven onderdeel van een groter bouwkundig geheel. Met een constructief plan als uitgangspunt kan vervolgens worden bekeken hoe zuigtechniek het grondwerk efficiënt en gecontroleerd kan ondersteunen.